Tuinieren zoals Felix De Boeck

Het FeliX Art & Eco Museum eert de nalatenschap van Felix De Boeck, en staat dus niet alleen in het teken van kunst: De Boeck was niet alleen kunstschilder, maar beoefende ook de boerenstiel. Daarom heeft het Felix Art & Eco Museum ook een werking die in het teken staat van ecologie en natuur. Het museum kijkt uit op een domein van ongeveer 5 hectare met de geklasseerde achttiende-eeuwse hoeve van de schilder-boer, de beschermde hoogstamboomgaard en het natuurdomein Het Moeras. Voor het derde opeenvolgende jaar dragen ook de kruiden- en moestuintjes van een aantal buurtbewoners op het domein ertoe bij dat FeliX Art & Eco een echt levend museum is. Drogenbossenaars Ana, Abdellatif, Caroline, Cristina en Kevin hebben allemaal een stukje grond ter beschikking op de omheinde moestuin op het domein, waar ze ook dit jaar weer aan het zaaien en planten gaan.

Het jaar van de slak
Op een weekavond in de lente komen de enthousiaste tuiniers samen in een zaaltje van het museum om hun zaai- en plantgoed voor dit jaar verder in gang te zetten. Er is in de kleine potjes al heel wat ontkiemd. De komende weken zullen de prille plantjes nog in de beschermde omgeving binnen de muren van het museum verder kunnen groeien, tot ze bestand zijn tegen de weersomstandigheden. Ana, Abdellatif, Caroline, Cristina en Kevin overlopen de stand van zaken. Courgette, pompoen, tomaten, minipepers, kapucijners: als de omstandigheden meezitten, zullen die in de loop van het jaar allemaal geoogst kunnen worden. Kevin heeft ook de okra onder de aandacht gebracht: een plant uit Afrika die er een beetje uitziet als een grote peul, maar dan met een conische vorm.

De groep is duidelijk klaar om zich over de teleurstelling van vorig jaar heen te zetten. Toen ging veel van dit prille werk verloren door de slechte weersomstandigheden. Vooral dan door de overvloedige en langdurige regenval. Die kwam namelijk vooral de slakkenpopulatie ten goede, die zich vervolgens op de overgebleven planten heeft gestort. Bij het begin van het derde jaar dat de ecologische volkstuintjes zullen bloeien, vragen de tuinders zich dan ook af of ze met 4bakken of houten planken van palletten een extra hindernis voor de slakken kunnen opwerpen. Tijdens hun overleg kijkt Felix De Boeck goedkeurend toe vanop een grote zwart-witfoto waarop hij zelf met hooi in de weer is.

Weinig groen
Ecologisch tuinieren stimuleren en het buurtleven een extra impuls geven: dat waren de uitgangspunten voor de volkstuintjes van het Felix Art & Eco Museum. Daarvoor kon het museum rekenen op de hulp van Velt vzw – de vereniging voor ecologisch leven, koken en tuinieren – die al vijftig jaar duurzaam leven promoot. ‘Met name Françoise De Smet van Velt zette de groep de voorbije twee jaar op weg met haar expertise’, legt Gudrun Dewilde van het museum uit. ‘Daarvoor stelden we een subsidiedossier op dat de gemeente Drogenbos indiende bij het Plattelandsfonds van de provincie Vlaams-Brabant. Daarmee konden we die Velt-sessies organiseren en ook het omheinde tuintje aanleggen. Zo is het project letterlijk en figuurlijk organisch gegroeid. De zes tuintjes waren snel bezet. En onlangs kregen we er met de buurjongen Yanis, die hier tegenover woont, nog een goede werkkracht bij. Zijn moeder liet weten dat hij graag met zijn handen bezig is, en sindsdien komt hij hier geregeld langs.’

Ook de andere tuiniers raakten op verschillende manieren bij het project betrokken. Ze hoorden van het project via mond-tot-mondreclame, Facebook of door te passeren op het domein. Abdellatif is bijvoorbeeld ook vrijwilliger in het museum.

‘Mensen die hier in de omgeving wonen, hebben vaak geen tuin die groot genoeg is om iets te kunnen kweken’, zegt Caroline. ‘Daarom is het fijn om hier op het domein een klein stukje grond te hebben om wat groenten, fruit en bloemen te kweken. Het is ook leuker om dat samen te kunnen doen en ideeën en materiaal te kunnen uitwisselen. Zeker in het begin van het seizoen spreken we graag samen af, nadien hangt het af van ieders werk en vrije tijd wanneer we in ons tuintje komen werken.’

Gudrun beaamt dat. ‘De gemeente Drogenbos staat in het Betonrapport van Natuurpunt op nummer 1 in Vlaanderen met een verhardingsgraad van 55,8 procent. Er is hier weinig groen. Als mensen geen grote tuin hebben, is dit een goede manier om toch te kunnen tuinieren. Er is nog een andere samentuin in de Marie Collartstraat die al wat langer bestaat, maar daar was al een wachtlijst. Dat was dan ook de reden voor de gemeente om aan ons project mee te werken.’

Hoofd leegmaken
Het is dus nog te vroeg op het jaar om al veel met de handen in volle grond te woelen, maar we gaan toch al een kijkje nemen bij de ecologische samentuin die via een splinternieuw kronkelend tuinpad met het museum verbonden is. Hier zag Anna op een dag de tomaten van Caroline staan. ‘Ik passeerde met mijn zoon die van tuinieren houdt en die naar de Freinetschool in Alsemberg gaat, waar hij ook biologisch eet. Dus waarom wat hij leert op school niet ook buiten de school toepassen? Als we onze kinderen niet leren om de natuur te respecteren en om gezonder te eten, wie zal het dan wel doen?’ Anna’s ouders hadden vroeger in Polen trouwens ook een moestuin. Al evolueren de technieken, weet ze. Ook Abdellatif weet al sinds zijn jeugd wat de natuur voor de mens kan betekenen. ‘Mijn grootvader was landbouwer, dus ik heb een grote liefde voor de natuur. Ze geeft mij zuurstof.’

Abdellatif probeert zijn kennis en liefde ook aan zijn kind door te geven, net zoals Kevin. ‘Ik hou ook van de natuur’, zegt hij. ‘Samen met mijn vrouw en kinderen proberen we minstens voor een gedeelte te eten wat we zelf kweken en oogsten. Zo’n moestuin is ideaal om die aanpak door te geven aan de volgende generatie. En om samen te zijn met de mensen uit de buurt.’ Kevin wisselt zijn arbeid in zijn volkstuintje af met zijn werk als kinesitherapeut. Maar Anna zit beroepsmatig wel al in de branche, omdat ze werkt voor een keten van biowinkels. En Caroline heeft zich via de avondschool bekwaamd in herboristerij of kruidenkunde. Ze wil ook graag aan de slag met medicinale planten en al dan niet eetbare bloemen. ‘De natuur doet me echt deugd. Als ik met mijn handen in de aarde zit, maak ik mijn hoofd leeg. En het is geweldig om daarna het resultaat van dat werk te kunnen oogsten. Vorig jaar was het een beetje moeilijker, maar we laten ons niet ontmoedigen. Het eerste jaar was er een geweldige oogst. En ook vorig jaar hebben we op het einde toch nog een kleine picknick gedaan.’

Zo heeft zich de afgelopen jaren dus een hechte groep gevormd. Weetjes worden uitgewisseld via WhatsApp. Ook het internet kan vertellen welke planten samen gaan of juist niet, of welke planten bepaalde insecten verjagen. Iedereen is op zijn hoede voor de schade die de ijsheiligen in mei of de meeldauwschimmel nog kunnen aanrichten. Met een waterbassin, stro en versneden petflessen kan de vochtigheid op de percelen worden gereguleerd. En wie weet komt er ooit nog een klein serretje bij. Voor Felix brengt dit ondertussen alleen maar extra leven op de site. Gudrun: ‘Na die twee, drie jaar op ‘ons erf’ kennen we alle tuiniers al goed. En ook hun kinderen die gezellig meekomen. Zo blijven we voortzetten wat Felix De Boeck hier op zijn erf is begonnen.’

Tekst: Michaël Bellon
Foto: Tine De Wilde
Uit: Kaaskrabber mei 2025