submenu

Jahon combineert goochelen met theater - 13/11/2019

‘De trucs waarbij ik zelf verwonderd ben, vind ik de leukste’

Toen hij vijf jaar oud was, zag Joran Custers voor het eerst een goochelaar aan het werk. Het was een ervaring die hem zo prikkelde, dat hij er vijfentwintig jaar later nog door gebeten is. Binnenkort komt hij als goochelaar Jahon naar Drogenbos, met zijn show Jagripon.

Het goochelavontuur van Joran Custers (30) begon in Heer-sur-Meuse, in de provincie Namen aan de grens met Frankrijk, toen hij vijf jaar oud was. Net zoals zovele kinderen ging hij op kamp in een domein van de Christelijke Mutualiteit, waar zijn ouders werkten. ‘Op een bepaald moment kwam daar een goochelaar langs’, vertelt Joran. ‘Ik vond dat geweldig. Die goochelaar heeft me mijn allereerste goocheltruc geleerd: een naald in een ballon steken. Vanaf dan ben ik begonnen om steeds meer goocheltrucjes te leren, via goochelboeken uit de bib, maar ook met goocheldozen, die ik op rommelmarkten met mijn ouders ging uitzoeken. Als er cadeautjes aan te pas kwamen, zoals bij verjaardagen of Sinterklaas, dan vroeg ik altijd een goocheldoos.’

Op die manier werkte de jonge Limburger aan een eerste reeks van – toen nog vrij eenvoudige – goocheltrucs. ‘De zomer nadien – ik was toen zes – gingen we opnieuw naar Heer-sur-Meuse. Tijdens een casinoavond voor de kinderen mocht ik aan een tafeltje staan, als goochelaar. Al die kindjes waren veel ouder dan ik. Dat was zeker geen topperformance, maar door mijn schattigheid zal ik het wel gehaald hebben. (lacht) Het is wel een leuke herinnering.’

Verrassende combinatie

Het goochelen bleef boeien. Joran nam deel aan goochelshows en kampioenschappen, waarvan hij er verschillende won. Ondertussen zijn we vijfentwintig jaar later en trekt Joran – met de artiestennaam Jahon – het hele land door. Met de show Jagripon komt hij binnenkort ook naar Drogenbos. Het is geen klassieke goochelshow waarbij de ene goocheltruc de andere opvolgt, maar het wordt een heel verhaal; een verrassende combinatie van goochelen en theater. ‘Jagripon is mijn eerste voorstelling in die stijl’, vertelt Joran. ‘Ik ben begonnen met het verhaal en het personage. Wat wil ik vertellen? Welke dynamiek moet erin zitten? Wat is het decor en de setting? Pas dan – helemaal op het einde – heb ik nagedacht over welke trucs er nodig zijn in de voorstelling. Als de setting, de personages en de verhaallijn goed zitten, komen de goocheltrucs vanzelf.’

Dat acteren en goochelen twee aparte metiers zijn, is voor Joran geen bezwaar. ‘Voor mij liggen ze dicht bij elkaar. De bekende goochelaar Robert-Houdin heeft ooit eens gezegd dat een goochelaar een acteur is, die doet alsof hij kan toveren. Dat klopt, vind ik. Goochelen bestaat voor een klein deel uit de eigenlijke truc. Daarnaast is de hele presentatie belangrijk, en de interactie. Gewoon de truc tonen is maar saai  voor het publiek. Het is pas als je jezelf uitvergroot, of een personage aanneemt, dat het voor interessant begint te worden voor het publiek.’

Die aanpak mist zijn effect niet. ‘Je krijgt een veel grotere betrokkenheid bij het publiek. Ze stappen mee in het verhaal, ze blijven aandachtig. Vergelijk het met een boek lezen. Na één bladzijde ga je niet stoppen; je wil weten hoe het afloopt. Als je gewoon een aaneenschakeling van losse goocheltrucs toont, is er minder spanning.’

Spontane reacties


Net die spanning is voor Joran belangrijk. ‘Het creëren van dingen die eigenlijk onmogelijk zijn. Mensen meepakken in een fantasie die niet kan. Voor mij is een voorstelling het meest geslaagd als het publiek vergeet dat ik aan het goochelen ben, maar gewoon denkt dat alles kan. Dat de goochelaar die vooraan staat dingen écht doet verdwijnen.’

Waarom een kindervoorstelling maken? ‘De fantasie van kinderen en hoe ze kunnen meegaan in het verhaal vind ik geweldig. Vooral de spontaneïteit en de reacties achteraf zijn heel leuk. Volwassenen zijn veel terughoudender. Ik heb altijd graag met kinderen gewerkt. Ik ben kleuterleider en heb vijf jaar voor de klas gestaan. Ik deed dat heel graag, maar de combinatie van de twee jobs werd me te veel. Ik koos voor het goochelen.’

Geheim achterhalen

Heeft een goochelaar zelf favoriete trucs? ‘Toneelgoochelen doe ik het liefst, dat is goochelen met grotere spullen. De leukste trucs zijn diegene die als het ware gebeuren zonder dat ik het zelf besef. In Jagripon verdwijnt bijvoorbeeld plots een radio. Natuurlijk weet ik het geheim daarachter, maar toch is mijn personage verbaasd. Als ik helemaal in mijn personage zit, onderga ik de truc zelf, en ben ik zelf ook oprecht verwonderd.’

‘Het grote nadeel is dat je als goochelaar na een tijd, bijna alle principes en technieken die worden toegepast, kent. Als ik een goocheltruc zie, kan ik vaak het geheim van de truc achterhalen. Dat is wel wat jammer.’

‘Zelf trucs verzinnen dat doe ik niet. Je kunt trucs kopen in goochelwinkels. Je kunt de trucs zien, of je krijgt een beschrijving van de effecten. Als je de truc koopt, krijg je een handleiding om die truc – letterlijk – te bouwen. Een beetje zoals bij Ikea. (lacht) Je kan de truc uitvoeren zoals die in de handleiding staat, maar ik doe dat niet. Ik probeer de truc te integreren in mijn verhaal. Soms moet ik de truc volledig uit elkaar halen, om er een ander doel mee te bereiken, maar wel met dezelfde techniek. Of een kist of een ander attribuut volledig ombouwen zodat die in het decor past. Ik bedenk zelf geen trucs, maar ik ga ze wel ombouwen zodat ze toch mijn eigen stempel krijgen. Dat is voor mij het interessantste.’

 

Tekst: Wim Troch
Foto: Tine De Wilde
Uit: kaaskrabber november 2019